logo

De stad Mechelen tijdens de Tweede Wereldoorlog

10 mei 1940, op die dag rond 21.30 u wierpen Duitse vliegtuigen een ganse reeks brisantbommen uit over de stad, waarbij vooral de Bruul de meeste voltreffers moest inkasseren, evenals de Egmontstraat, de meubelzaak Jacobs in de O-L-vrouwestraat, de Tessestraat, Lange Nieuwstraat e.a in die omgeving.

Het historische gebouw van de C.O.O (het huidige OCMW) in de Bruul werd grotendeels vernield. De brandweer van het Arsenaal die spontaan tussenkwam en het schepencollege later zijn onkostennota stuurde, kreeg het deksel op de neus. In tijden van nood moest iedereen immers kosteloos helpen.

LeuvensesteenwegOp 17 mei rond 10.00 u rukten de eerste Duitse troepen Mechelen binnen. Het werd een begin van 4 jaar bezetting.

Wij zijn ondertussen 1944. De geallieerde bommenwerpers bestoken dag na dag de Duitse steden.

Op 13 april viel een eerste bom op onze stad, gelukkig met slechts beperkte stoffelijke schade.

Zwarte bladzijde in de Mechelse geschiedenis

Op 19 april 1944 werd het menens. Op die dag werd de stad zwaar getroffen door een geallieerd bombardement. Rond kwart voor zeven ’s avonds verschenen de eerste bommenwerpers boven de Dijlestad.

Ze bombardeerden de spoorlijnen en het Arsenaal (centrale werkplaats van de spoorwegen). Ook de Erla-werkhuizen, de Werbestelle van de Waffen-SS, de Kreiscommandatur, het gebouw van de rantsoenzegels en de telefooncentrale werden zwaar beschadigd honderden brisant- en brandbommen richtten ook een enorme ravage in de stad zelf aan.

De balans was verschrikkelijk: 138 doden, 12 vermisten en 123 gewonden. Daarnaast waren er 362 vernietigde en 1.507 beschadigde gebouwen. Ook de Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk deelde in de klappen. En het ergste moest nog volgen…

Rond 19.00 u overvlogen tientallen vliegtuigen de stad en smeten lukraak vele honderden brandbomen, ze waren vooral bedoeld voor de Centrale Werkplaatsen van de Spoorwegen (het huidige Arsenaal), het spoorwegknooppunt van Muizen en de belangrijke spoorlijn van Antwerpen naar Brussel.

slachtoffers bombardementenEnige honderden huizen werden totaal verwoest en 138 inwoners moesten het met hun dood bekopen.

Op 22 april werden de Oude St Gommarusstraat en de Galgenberg getroffen: balans 9 doden en een tiental verwoeste huizen.

Maar het ergste moest nog komen. Dat werd 1 mei 1944, een dag om nooit te vergeten toen rond middernacht, in twee opeenvolgende golven, honderden geallieerde vliegtuigen hun zware bommen over de stad uitstrooiden.

De nachtelijke hellebrand richtte een enorme schade aan: niet minder dan 416 woningen werden uitgebrand en 3.304 werden zwaar beschadigd, men telde 171 doden, 123 gekwetsten. In het Mechelse Gasthuis lag een zaal vol lijken.

Op 6 en 7 mei werden de fabrieken van Ragheno en Rateau geviseerd, maar zonder slachtoffers.
Op 11 mei kreeg de Duivenstraat haar deel 11 doden, op 25 mei het Bruine Kruis en de Smisstraat, om uiteindelijk op 19 juli te eindigen. In de H. Consciencestraat, Hamerstraat en Leuvensesteenweg werden heel wat huizen uitgebrand.

Periode tussen 1945-1946

De pompiers moesten in deze periode heel wat branden blussen waaronder: 3 grote, 17 gewone, 3 schouwburgbranden, 1 kelderbrand, 2 rampen door bomaanvallen, 3 oproepingen door het Engels leger, 1 benzine en 2 depot branden.

Het korps bestaat op dat moment uit: een tijdelijke bestendige wacht van 20 man en 45 vrijwilligers. Er is 1 waarnemend-bevelhebber, 1 luitenant, 2 d.d officieren, 1 sergeant-majoor, 1 sergeant-fourier, 4 sergeanten en 6 korporaals.

Ze hebben het volgende materiaal ter hun beschikking: 1 autopomp, 1 vervoerwagen, 2 motorpompen DKW 1.000 l/m, 1 motorpomp Landuyt 2.000 l/m, 1 luchtladder met een bereik van 14 m, 1.360 m persslangen van diameter 70 mm, 640 m persslangen van diameter 45 mm en nog wat klein divers materiaal.

Evolutie
Na de bevrijding

Op 4 september 1944 rond de middag, rolde de eerste Engelse tank door onze stad, Mechelen was bevrijd. Mechelen was nu wel vrij maar de oorlog was nog niet beëindigd. Duitsland lanceerde nu zijn beruchte V-wapens op Londen en Antwerpen, waarbij Mechelen niet gespaard bleef.

Op 5 november 1944 viel de eerste V-bom op de Schuttersvest te midden van het gekende "Fort van Lerberghe", 6 doden en enorme schade. Drieentwintig zouden er nog volgen tot 25 februari 1945.

De meest dramatische inslag van een V-bom gebeurde op woensdag 29 november toen rond 10.00 u de St Elisabethkliniek van J.Hellemans in de G.De Stassartstraat werd getroffen, in die kliniek was die dag geen bed onbezet.

Een laatste vliegtuigbom trof onze stad op 8 februari 1945 in de voormiddag. De bom was waarschijnlijk bestemd voor het Engelse legerautopark op het St Romboutskerkhof, maar kwam terecht vóór het hoofdgebouw van de Technische Scholen (nu T.S.M) op de Melaan.

In het totaal hadden 342 Mechelaars er het leven bij ingeschoten en waren er 5.956 huizen uitgebrand of zwaar beschadigd.
De tol die de Mechelaars voor de bevrijding moesten betalen was dus zwaar......
Lees ook ...
Generic placeholder image

De grote stadsbrand in Chicago (Illinois) in 1871. Het hele verhaal op:

The Great Chicago fire

Wat Mechelen tijdens de oorlogsjaren beleefde houdt nog zeer veel gevoeligheden in voor velen die het beleefde. De oorlog begon ook voor Mechelen op 10 mei 1940. 19 april 1944 is een zwarte bladzijde in de Mechelse geschiedenis. Op die dag werd de stad zwaar getroffen door een geallieerd bombardement. Rond kwart voor zeven ’s avonds verschenen de eerste bommenwerpers boven de Dijlestad.