Evolutie en geschiedenis van het brandweerkorps

De Mechelse brandweer na de Tweede Wereldoorlog

In 1949 bezit de stad Mechelen een "gemengd brandweerkorps": een bestendige kern van 19 beroepslui en 34 vrijwilligers. Sindsdien is er een enorme expansie geweest in het korps op gebied van materiaal, manschappen enz. Aan de hand van een tijdsbalk kan je deze evolutie mee volgen.

De werking en evolutie van het korps

  • 1949 - door gebrek aan uitrusting voor de vrijwilligers was het onmogelijk deze te laten oefenen. Dat jaar werden 1.850 m persslangen van ∅ 70mm en 400 m van ∅ 45mm gekocht. Er werd een overeenkomst gemaakt voor brandweerhulp met de gemeenten Bonheiden, Hever, Heffen, Hombeek, Keerbergen, leest, Muizen, Rijmenam, Walem, Weerde en Zemst mits betaling van een jaarlijks bedrag van 2,5 Bf per inwoner en 1.000 Bf per oproeping.
  • 1950 - Ford ladderwagener wordt een automatische ladderwagen van 30 m, type Metz op onderstel Ford aangekocht. Ze betekende in die tijd een degelijke vooruitgang in de uitrusting van de brandweer.
  • 1951 - wordt een nieuwe belangrijke materiaaluitgave voorzien: een zware autopomp Ford-Landuyt met Barton hoge-en lage drukpomp, een autovoertuig jeep, een ziekenwagen op chassis Renault, divers klein materieel.
  • 1952 - er wordt opnieuw klein materiaal aangekocht. De oude autopomp Delahaye, aangekocht voor de oorlog wordt buiten dienst gesteld en ontmanteld. Het beroepspersoneel wordt gesplitst in twee compagnies van elk 1 officier en 10 manschappen die om de beurten de dienst verzekeren. Men presteerde meer dan 80 uur per week en het is wel te verstaan dat de verloven werden geteld met de "druppelteller".
  • 1953 - de uitrusting wordt verder vervolledigd met een: autopomp Ford-Landuyt met Barton marsch hoge-en lage drukpomp, een rubberboot, diverse kelderpompen en klein materieel. De overeenkomst met de aangesloten gemeenten wordt uitgebreid met Sint-Katelijne-waver, Ol-Vrouw Waver en Boortmeerbeek.
  • 1954 - in de gemeenteraad van 29 april wordt besloten het bestaande gewapende brandweerkorps te ontbinden en te vervangen door een gemengd ongewapend korps. In feite was het een administratieve regeling van een reeds lang bestaande toestand. De geweren en sabels waren reeds lang in de kazerne vervangen door straalpijpen en brandweerslangen. Het beroepspersoneel wordt uitgebreid tot 23 man. Olt.Peeters die overleed op 2 maart 1954 werd op 1 juli 1954 vervangen door dhr. Codde E. die als Olt. in dienst trad. De vroegere vrijwilligers werden ondertussen gedeeltelijk opgenomen in het beroepspersoneel, de anderen werden vervangen door 40 stadswerklieden.
  • 1955 - er wordt geen nieuw materiaal aangekocht, het Ministerie van Binnenlandse zaken stelde één autopomp op wielen (afkomstig van het leger) merk Bedford ter beschikking. De oude brandweerwagen Citroën werd buiten dienst gesteld.
  • 1956 - werd bij KB van 2 augustus 1956 beslist goedkeuring te verlenen aan de opheffng van het gewapende brandweerkorps (de administratieve molen draaide toen ook al niet rap gezien de gemeenteraad dit reeds had besloten in 1954.) Ingevolge beslissing van de gemeenteraad van 15 december 1955 werd het beroepskorps uitgebreid tot 29 personeelsleden. Het Ministerie van Volksgezondheid stelde een ziekenwagen, merk Dodge speciaal voor het vervoer van poliomelitis patiënten ter beschikking. Dit voertuig werd nadien gebruikt als duikerswagen.
  • 1957 - de radiotelefonie wordt ingevoerd: één vaste post op de kazerne en drie mobiele posten in AP1, AP2 en de ladderwagen betekeneneen enorme vooruitgang voor de mogelijke hulpbiedingen.
  • 1958 - wegens het grote nut van de radiouitrusting wordt deze verder uitgebreid. De geemeenten Hever en Boortmeerbeek behoren niet meer bij de aangesloten gemeenten. De anderen betalen nu reeds 6 Bf. per inwoner per jaar.
  • 1959 - eerste tankwagenhet materiaal wordt vervolledigd met één draagbare motorpomp Landuyt, één stel snijbranders, één reanimatietoestel en 500 m persslangen ∅ 45 mm. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken stelt een vrachtwagen van 3 ton ter beschikking; hij wordt in eigen beheer omgevormd tot tankwagen. Brandweerman Ollieuz F. wordt op 1 augustus 1959 bevorderd tot Adjudant.
  • 1960-1961 - er wordt nog divers klein materieel aangekocht om de totale uitrusting te vervoledigen. Het Ministerie van Volksgezondheid stelt een ziekenwagen Volkswagen ter beschikking en de dienst 900 wordt stillaan georganiseerd. Vanaf 1 januari 1961 wordt de bijdrage per inwoner van de aangesloten gemeenten van 6 Bf. op 10 Bf. gebracht.
  • 1962-1963 - er wordt begonnen met organisatie van de dienst 900. De definitieve ingebruikname van het hulpcentrum 900 Mechelen, zone 015 en 016 gebeurt op 1 november 1963. Het totale personeelskorps van de beroepsdienst bestaat uit 32 manschappen.
  • 1964 - de radio-uitrusting wordt vervolledigd, het hulpcentrum 900 ontving in totaal 2.826 oproepen.
  • 1965 - met staatstoelage wordt het volgende materiaal aangekocht: één draagbare motorpomp Landuyt, één kelderledigingspomp, 1500 m persslangen ∅ 70 mm en ∅ 45mm en één stel hydraulische vijzels (Porto Power). Het beroepspersoneel omvat 34 manschappen.
  • 1966 - volgend nieuw materiaal wordt aangekocht: twee schijnwerpers Mitralux, drie lichtgroepen 3.000 en 2.000 van Watt, drie draagbare radioposten. De bijdrage van de aangesloten gemeenten wordt verdubbeld tot 20 Bf. per inwoner per jaar en de gemeenten Hever en Boortmeerbeek vallen terug onder het beschermd gebied.
  • 1967 - op 21 mei overlijdt Cmdt.J.Thues. Gedurende 17 jaar en onder zijn impuls bouwde hij aan de Mechelse Brandweer. In deze na-oorlogse periode werd al het materiaal vernnieuwd en aangepast aan de behoeften van een moderne samenleving en een geïndustrialiseerde maatschappij. Met een stevige kern van beroepspersoneel organiseerde hij een brandbestrijding in de regio Mechelen, met zijn volledige inzet hiervoor en de totale medewerking van al zijn manshappen. Hij legde de grondslag van de Mechelse beroepsbrandweerdienst.
  • 1968 - diende rekening te worden gehouden met de reorganisatie van de brandweerdiensten. Het KB van 8 november 1967 trad in werking. De gemeenten Zemst en Hofstade behoorden niet meer tot onze brandweergroep en de bijdragen van de aangesloten gemeenten werden per provincie geregeld. Cmdt.Georges hendrickx trad op 1 juni 1968 in dienst als opvolger van Cmdt.Thues. In totaal steeg het personeel tot 39 manschappen en de brandweerdienst van Mechelen werd als Y centrum aangeduid ingevolge het KB.
  • 1969 - er worden 1.500 m persslangen van ∅ 70 mm aangekocht als vervanging van ouder materiaal; een tweede ziekenwagen Volkswagen wordt ter beschikking gesteld door het Ministerie van Volksgezondheid. Het aantal oproepen op de centrale 900 bedraagt 6.121 hetzij meer dan het dubbele op 5 jaar tijd.
  • 1970 - het materiaal wordt opnieuw aangevuld ingevolge geglobaliseerde aankopen van het Ministerie van Binenlandse zaken. Met 75 % toelage wordt verkregen: éénn commandowagen Peugeot, 8 isoleermaskers, één rookventilator, twee draagbare Volkswagen pompen en 1 kelderledigingspomp. De oude hulpwagen Renault wordt vervangen door een nieuwe Citroën. Ingevolge het raadsbesluit van 29 januari 1970 wordt het personeelskader van 40 naar 55 leden gebracht. Adjudant Ollieuz wordt bevorderd tot Olt. en Korporaal Michiels wordt Adjudant.
  • 1971 - door het Ministerie van Binnenlandse Zaken wordt nieuw materiaal geleverd met 75 % toelage: 1 zware autopomp Bedfod Somati, 2 draagbare radiotoestellen en nog klein materieel. Het personeel wordt aangevuld tot 46 manschappen, Olt.Codde wordt bevorderd tot Kapitein, Sergeant Van Doorslaer wordt Adjudant.
  • 1972 - er wordt een bosbrandweerwagen Unimog-Wasterlain geleverd met staatstoelage en er worden 1.400 m persslangen ∅ 45 mm aangekocht voor de brandveiligheid in de stadsgebouwen. Ingevolge het oprichten van de randfederatie Vilvoorde wordt er een overeenkomst gemaakt voor de bescherming van de gemeenten Muizen en Hofstade behorend aan Vilvoorde.
  • 1973 - het materieel wordt verder vernieuwd en uitgebreid: met 75 % staatstoelage; één interventiewagen Dodge, één ladderwagen Magirus van 30 m, 4.000 m perslangen. De vier oude kantelpoorten van de kazerne worden vervangen door automatische werkende metalen poorten, de keuken van de kazerne wordt volledig vernieuwd. Het personeelsaantal wordt opnieuw uitgebreid tot 51 manschappen.
  • 1974 - het materiaalprogramma wordt met 75 % staatstoelage verder uitgebreid: één hoge drukcompressor, 2 isoleermaskers, gas en explosiemeter, draagbare motorpompen en divers klein materieel vervolledigen de uitrusting.
  • 1975 - de brandweerdienst wordt zeer zwaar getroffen. Op 29 april 1975 tijdens een reddingsoefening met de helikopter van het Ministerie van Binnenlandse Zaken verliezen vier collega's het leven. Het zijn: Adjudant Maurice Cornelis, brandweermannen Jean Joostens, Georges Leemans en Louis Pelsmaeckers, onze overleden makkers laten een blijvende leemte achter in ons korps. Spijts alles moet de dienst voortgezet worden, met 75 % staatstoelage wordt het materiaal uitgebreid met: één zware autopomp Dodge Somati, één poederwagen Unimog Rosenbauer, één vaste en 10 mobiele radiozender-ontvangers in vervanging van deze in 1957 aangekocht. De 900 centrale wordt vervolledigd mt een Telex. De oude Metzladder van 1950 wordt verkocht aan onze collega's van Puurs. Het personeelsaantal wordt uitgebreid tot 58 man en dhr. Jean Cassimon treed in dienst als Olt.
  • 1976 - het materiaal wordt aangevuld met een snel voertuig Dodge Rosenbauer voor interventies op de autostrades, aangekocht met 75 % staatstoelage. In eigen beheer wordt erworven één voertuig alle terreinen Toyota en één reddingsboot met buitenboordmotor. De commandowagen Wlly's van 1951 wordt buiten dienst gesteld, hij wordt later terug gekocht als museumvoertuig; de twee autopompen Ford-Landuyt van 1951 en 1953 worden verkocht aan Marie-Thumas voor hun private brandweerdienst. Spijtig worden deze wagens later in oktober 1978 vernietigd bij de brand van Euro-Can. De personeelssterkte wordt gebracht op 69 manschappen, Sergeant Rombauts E. wordt bevorderd tot Adjudant.
  • 1977 - er worden 2.000 m persslangen aangekocht met staatstoelage. Ingevolge de fusies van de gemeenten worden Hofstade en Zemst vanaf heden beschermd door brandweer Vilvoorde. Olt.Jean Michiels en Olt. Felicien Ollieuz worden bevorderd tot Luitenant.
  • 1978 - er wordt een bootwagen en vier mobiele radioposten aangekocht met 75 % staatstoelage. In eigen beheer worden de voertuigen uitgerust met elektrische sirenes. Een nieuwe materieelwagen Citroën vervangt de buiten dienst gestelde. Het personeel wordt opgevoerd tot 84 man, Olt.Jean Cassimon wordt bevorderd tot Kapitein in vervanging van Kpt.Codde die op rust gesteld wordt.
  • 1979 - wordt er een tankwagen van 8.000 liter waterinhoud geleverd met staatstoelage. Met eigen middelen wordt divers klein brandweermaterieel aangekocht. De oude tankwagen Ford wordt overgemaakt aan de Kruidtuin. Het personeel wordt uitgebreid tot 94 man. Adjudant Van Doorslaer wordt bevorderd tot Olt. Eerste sergeant Noëz wordt bevorderd tot adjudant maar gaat wel op het einde van het jaar met pensioen. Hij was trouwens de laatste Noëz die diende in het korps. De heer Hendrickx Adriaan die jarenlang ons personeel in goede, sportieve conditie hield ging eveneens op rust. Het hulpcentrum 900 Mechelen registreerde dit jaar 13.979 oproepen hetzij bijna vijfmaal meer dan 15 jaar geleden.
1954 - 1984
Vanaf 1980

1980 - werd er geen materieel aangekocht met staatstoelagen. Met eigen middelen werd voor 750.000 Bf. divers klein materieel aangekocht. Het personeel werd uitgebreid tot 96 manschappen.

Op 1 november werden de verbouwingswerken in de brandweerkazerne aangevat. Een lange droom werd werkelijkheid, de te kleine behuizing zal eindelijk een oplossing krijgen. Alhoewel de werken nog veel hinder zullen veroorzaken in onze dagelijkse activiteiten, is iedereen tevreden en hoopvol op de toekomst gestemd.

1981 - werd er opnieuw divers klein materieel aangekocht met eigen middelen. Met 75 % staatstoelage leverde het Ministerie van Binnenlandse Zaken ons 1 lichte autopomp, 10 persluchtmaskers en twee motorledigingspompen.

Het personeel omvat dan 94 manschappen. De verbouwingswerken maakten van gans de kazerne een enorme bouwwerf.

Op 3 maart 1981 werd de nieuwe telefooncentrale 900 in gebruik genomen ter veranging der voorgaande na 18 jaar dienst.

1993 - Op 1 juli wordt Kpt. Jean Cassimon bevorderd tot comandant van de Mechelse brandweer. Het korps beschermd op dat moment een gebied met 125.000 inwoners. Het personeelsbestand bestaat dan uit 89 manschappen.

1995 - Staatssecretaris Jan Peeters, brengt een bezoek aan het korps van Mechelen en beloofd om het investeringsprogramma dat voorzien is te realiserenl. Dat betekent dat het wagenpark zal gemoderniseerd en uitgebreid worden met nieuwe autopompen, maar ook dat het stadsbestuur tien nieuwe brandweermannen in dienst zal kunnen nemen.

Het korps beschikt op dat moment over 90 brandweermannen die gemiddeld dagelijks één brand moeten blussen en daarnaast ieder jaar nog 2.200 andere interventies uitvoeren.

2005 - Het stadsbestuur besliste om een een audit te laten uitvoeren in het korps door de firma KPMG. Bedoeling was om bepaalde zaken in het korps te verbeteren en efficiënter te werken. Gewoon onzin, de echte reden was een besparingsmaatregel met als doel personeel en diensten af te bouwen. Er zouden er nog vele andere volgen ...

2006 - Burgemeester Bart Somers besliste om onze ziekenwagendienst af te schaffen, hij vond dit geen taak voor de brandweer. Na 50 jaar trouwe dienst werden onze twee ziekenwagens op stal gezet. Onbegrijpelijk voor een stad als Mechelen. De echte reden was besparen op de kosten.

2008 - Op 4 februari legt 90 % van de manschappen het werk neer. Na de beslissing van de stad om, vanwege budgettaire redenen, het KB niet toe te passen dat brandweerlieden toelaat vroeger uit dienst te treden.

Het Mechelse brandweerkorps telt dan 87 personeelsleden. Zesendertig manschappen zijn ouder dan 50 jaar. Burgemeester Bart Somers lijkt niet geneigd om de pensioenleeftijd van de Mechelse pompiers te verlagen van 60 tot 58 jaar. Volgens hem zou de maatregel de stadskas niet alleen onverantwoord veel geld kosten.

De staking zou uiteindelijk meer dan drie maand aanslepen. Er werd een tegenvoorstel gedaan dat het korps aanvaard heeft.

 

2015 - Op 1 januari wordt het stedelijk brandweerkorps van Mechelen ingedeeld in de Hulpverleningszone Rivierenland. Dit is een gevolg van de brandweerhervorming die meer dan tien jaar heeft aangesleept. Voortaan moeten de pompiers samenwerken met 15 andere vrijwilligerskorpsen die deel uitmaken van deze brandweerzone.

2019 - Na vijftig jaar onze trouwe stek gehad te hebben in de Dageraadstraat, zal het korps verhuizen naar een site aan De Nekker, waar een gloednieuwe kazerne in gebruik zal genomen worden.


Nuttige links
Wist je dat?

Het brandweerkorps van Mechelen werd in 1973 aangeduid als Y korps. Het korps was het centrum van de gewestelijke groep, zoals deze is vastgesteld door de gouverneur bij toepassing van artikel 10 van de wet van 31 december 1963. Het is een beroepsdienst.